به راستی دانستن اعراب و علائم آن چه تاثیری در فهم معنای عبارات ما دارد برای همین منظور به پیرامون خود نگاه کنید افرادی با شغل ما و لباسهای مختلف وجود دارند . هنگامی که وارد بیمارستان می شوید فردی را که با لباس سفیدی می بینید با خود می گوئید دکتر است و به نقش و جایگاه کلمه او پی می برید . اعراب نیز چنین هستند که با تشخیص آن می توان نقش و جایگاه کلمه را فهمید و با دانستن نقش ، می توان جمله را درست ترجمه کرد .

تعریف اعراب : چیزیست که در آخر کلمه معرب ظاهر می شود و نقش کلمه را مشخص می کنند .

مثال : ذهب علی = علی فاعل و مرفوع است که نقش علی با دانستن اعراب مشخص مشود .

1-رفع :به کلمه ای که رفع داشته باشد مرفوع می گویند مانند : علَ

2-نصب : به کلمه ای که نصب داشته باشد منصوب گویند مانند : علیاّ

3-جر : به کلمه ای که جر داشته باشد مجرور گویند مانند : علیَّ

4-جرم : به کلمه ای که جرم داشته باشد مجروم گویند مانند : لا تذهب

با دقت در کلمات بالا می یابیم که نشان دهندهی اعراب در این کلمات ضمه ، فتحه و کسره و سکون می باشد آیا همیشه اعراب این گونه ظاهر می شود ؟

به دکتری که در اتاق عمل است نگاه کنید لباس سبز بر تن دارد آیا تا اکنون که لباس سبز برتن دارند دکتر نیستند و دارای نقش نمی باشند با کمی دقت در می یابیم که لباس سبز در اتاق عمل جانشین لباس سفید اوست .

در عالم کلمات نیز گاهی حرف یا حرکتی جانشین علائم اصلی می شوند و وظیفه ی آنها را ایفا می کنند و به آن ها اعراب فرعی گویند.

مواردی که اسم اعرب فرعی میگیرد :

1-اسم مثنی : رجلانِ و رجلانِ ، چه تفاوتی با هم دارند ، در حالی که هردو به معنای دو مرد میباشد ؟ - به این مثال توجه کنید : جاء رجلینِ : دو مرد آمدند – رایت رجلینِ : دو مرد را دیدم  - سلمت علی رجلینِ : به دو مرد سلام کردم

یافتن نقش این کلمات مشکل گشای کار ماست ، چرا کلمه رجل یک بار با علامت الف و بار دیگر با علامت یاء آمده است ؟

رجلان در جمله اول فاعل و مرفوع است لذا در اسم مثنی ا علامت رفع و جانشین ضمه و در جمله دوم رجلین مفعول و منصوب و ی علامت نصب و جانشین فتحه و در جمله سوم رجلین مجرور به حرف نیز علامت جر و ی نیز علامت جر و جانشین کسره می باشد .

2-جمع مذکر سالم : علامت آن ها ( ون – ین ) است .

جاء المعلمونَ – رایت المعلمینَ – سلمت علی المعلمینَ

در مثال اول المعلمون فاعل ومرفوع است و (و) علامت رفع  و در مثال دوم المعلمین مفعول و منصوب و ی علامت نصب و در مثال سوم المعلمین مجرور به حرف جر و ی علامت جر می باشد .

3-اسماء خمسه :اب ، اخ ، ذو

آیا تا بحال فکر کرده اید که چرا در بعضی جمله ما (ابوعبداللّه ) و در بعضی (ابا عبد اللّه ) و در بعضی دیگر (ابی عبد اللّه) می نویسند و چه فرقی با هم دارند ؟

با دانستن اعراب اسماء خمسه این سوال را خواهیم دانست .

در اسماء خمسه (و) جانشین ضمه و علامت رفع آن (ا) جانشین فتحه و علامت نصب (ی) و جانشین کسره و علامت جر است .